Q 1(b). (i) गां दोग्धि पयः । (ii) अलं श्रमेण । (iii) हिमालयात् गङ्गा प्रभवति । (iv) हरये क्रुध्यति । (v) ग्रामस्य दक्षिणतः नदी । उपरिलिखितेषु वाक्येषु रेखाङ्कितपदेषु सूत्रोल्लेखपूर्वकं संस्कृतभाषया विभक्तिनिर्णयं कुरुत :। (UPSC 2025, 10 Marks, 150 Words)

Explanation

● गां (गाम्) - द्वितीया विभक्ति (Accusative Case)
    ● सूत्र: कर्मणि द्वितीया।
        ○ Example: रामः फलम् खादति। (राम eats the fruit.)
  ● श्रमेण - तृतीया विभक्ति (Instrumental Case)
    ● सूत्र: करणाधिकारणयोस्तृतीया।
        ○ Example: बालकः लेखनीया लिखति। (The boy writes with a pen.)
  ● हिमालयात् - पञ्चमी विभक्ति (Ablative Case)
    ● सूत्र: अपादाने पञ्चमी।
        ○ Example: वृक्षात् पर्णानि पतन्ति। (Leaves fall from the tree.)
  ● हरये - चतुर्थी विभक्ति (Dative Case)
    ● सूत्र: सम्प्रदाने चतुर्थी।
        ○ Example: अहं गुरवे पुस्तकं ददामि। (I give the book to the teacher.)
  ● ग्रामस्य - षष्ठी विभक्ति (Genitive Case)
    ● सूत्र: सम्बन्धे षष्ठी।
        ○ Example: रामस्य गृहः सुन्दरः। (The house of Ram is beautiful.)